Neovim · Part 3 — Modal Editing Cheatsheet thực chiến

Neovim mạnh không phải vì có nhiều plugin. Nó mạnh vì Vim có một ngôn ngữ thao tác text.

Cú pháp cốt lõi:

operator + motion

Ví dụ:

Lệnh	Đọc như câu
dw	delete word
ci"	change inside quotes
yap	yank around paragraph
d}	delete to next paragraph
=ip	format indent inside paragraph

Khi bạn hiểu ngữ pháp này, editor bắt đầu biến thành dụng cụ phẫu thuật text.

---

Modes

Mode	Vào bằng	Dùng để
Normal	Esc	ra lệnh, di chuyển, sửa text
Insert	i, a, o	gõ text
Visual	v, V, <C-v>	chọn text
Command-line	:	chạy lệnh
Terminal	:terminal	chạy shell trong Nvim

Người mới ở Insert mode quá lâu. Người dùng Vim giỏi thường:

1. vào Insert để gõ;
2. quay về Normal ngay;
3. dùng command nhỏ để sửa tiếp.

---

Motions quan trọng

Motion	Ý nghĩa
h j k l	trái, xuống, lên, phải
w	đầu word kế
b	đầu word trước
e	cuối word
0	đầu dòng vật lý
^	ký tự đầu không phải whitespace
$	cuối dòng
gg	đầu file
G	cuối file
{ }	paragraph trước/kế
%	nhảy cặp ngoặc
f<char>	tìm ký tự trong dòng
t<char>	tới trước ký tự trong dòng
; ,	lặp/tua lại f, t

Nếu bạn chỉ học một combo mới hôm nay, học f, t, ;, ,. Nó thay rất nhiều thao tác phím mũi tên.

---

Operators

Operator	Ý nghĩa
d	delete
c	change rồi vào Insert
y	yank/copy
>	indent phải
<	indent trái
=	auto indent
gq	format text
gu	lowercase
gU	uppercase

Operators kết hợp với motion:

Lệnh	Kết quả
d$	xóa tới cuối dòng
caw	đổi cả word
y}	copy tới paragraph kế
>ap	indent cả paragraph
gUiw	uppercase word hiện tại

---

Text objects

Text object là lý do nhiều người không quay lại editor cũ.

Object	Bên trong	Cả vùng
word	iw	aw
sentence	is	as
paragraph	ip	ap
quotes	i"	a"
single quotes	i'	a'
parentheses	i(	a(
brackets	i[	a[
braces	i{	a{

Ví dụ thực chiến:

const message = 'hello from neovim';

Đặt cursor trong chuỗi:

Lệnh	Kết quả
ci"	đổi nội dung trong dấu nháy
da"	xóa cả chuỗi gồm dấu nháy
yi"	copy nội dung chuỗi

---

Insert nhanh hơn

Lệnh	Ý nghĩa
i	insert trước cursor
a	append sau cursor
I	insert đầu dòng
A	append cuối dòng
o	mở dòng dưới
O	mở dòng trên
s	xóa ký tự và insert
S	xóa dòng và insert
C	đổi tới cuối dòng

Hai lệnh dùng cả ngày: ci" và A.

---

Registers và clipboard

Lệnh	Ý nghĩa
yy	copy dòng
dd	cut dòng
p	paste sau
P	paste trước
"0p	paste yank gần nhất
"+y	copy vào system clipboard
"+p	paste từ system clipboard

Nếu đã set:

vim.opt.clipboard = "unnamedplus"

thì yank/paste thường sẽ đi qua system clipboard. Nhưng bạn vẫn nên biết register "0: nó cứu bạn khi vừa dd làm mất nội dung vừa yank.

---

Repeat và macro

Lệnh	Ý nghĩa
.	lặp thay đổi gần nhất
q{a-z}	bắt đầu ghi macro
q	dừng ghi macro
@a	chạy macro a
@@	chạy lại macro vừa chạy

Ví dụ: thêm const vào nhiều dòng giống nhau.

1. Đặt cursor ở dòng đầu.
2. Gõ qaIconst <Esc>jq.
3. Gõ @a để áp dụng dòng kế.
4. Gõ 5@a để áp dụng 5 dòng.

Macro không thay multi-cursor hoàn toàn, nhưng rất mạnh khi thao tác lặp có cấu trúc.

---

Cheatsheet 30 lệnh nên thuộc

Nhóm	Lệnh
Save/quit	:w, :q, :wq, :q!
Move	w, b, e, 0, ^, $, gg, G
Search	/, n, N, *
Edit	i, a, o, A, ci", ci(, di{
Copy/delete	yy, dd, yap, dap, p, P
Undo/redo	u, <C-r>
Repeat	., q, @
Visual	v, V, <C-v>

---

Bài tập

Mở một file code thật và làm các bài sau không dùng chuột:

1. Đổi nội dung trong một chuỗi bằng ci".
2. Xóa một function call trong ngoặc bằng di( hoặc da(.
3. Copy một paragraph bằng yap, paste xuống dưới.
4. Dùng f hoặc t để nhảy tới một ký tự trong dòng.
5. Tạo macro đổi 5 dòng liên tiếp.

Gợi ý luyện

Đặt một timer 15 phút. Mỗi khi bạn muốn dùng chuột hoặc phím mũi tên, dừng lại hỏi: “motion nào mô tả đúng đích đến?”

Đừng cố nhanh ngay. Chậm nhưng đúng motion sẽ nhanh lên rất nhanh.

---

Điều cốt lõi

Vim không bắt bạn nhớ hàng trăm phím rời rạc. Nó cho bạn một ngữ pháp: operator + motion + text object. Thuộc ngữ pháp này trước, plugin sẽ phát huy sau.